Parmak izi PDKS yasaklandı mı? KVKK 2026/921 kararı ve geçiş rehberi

KVKK Kurulu’nun 2026/921 sayılı kararı mesai takibinde parmak izi ve yüz tanımayı açık rıza olsa bile hukuka aykırı sayıyor. Karar ne diyor, İK ne yapmalı?

Rehber21.11.20265 dk okumaAnkara Yazılım Ekibi
Paylaş

Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunuzun durumu için hukuk danışmanınıza başvurun. Alıntılar resmî metinden birebir alınmıştır; bağlantıları yazının içinde bulursunuz.

Kısa cevap

Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na göre evet: mesai takibi için parmak izi, yüz tanıma, iris ya da retina gibi biyometrik veri işlemek, çalışan açık rıza vermiş olsa bile hukuka aykırıdır. Bu bir kanun değişikliği değil, Kurul’un 29.04.2026 tarihli ve 2026/921 sayılı ilke kararıdır. Karara uyulmadığı tespit edilirse veri sorumluları hakkında KVKK 18. madde kapsamında işlem yapılacağı kamuoyuna duyuruldu.

Parmak izi terminaliyle puantaj tutan her işyeri için sonuç aynı: cihazdan kart, karekod veya PIN gibi biyometrik olmayan bir yönteme geçmek ve cihazda ve yazılımda duran biyometrik kayıtları kurallara uygun biçimde silmek gerekiyor.

Karar ne diyor?

Künye: Kişisel Verileri Koruma Kurulu, Karar No 2026/921, Karar Tarihi 29.04.2026, "Mesai Takibi Amacıyla Biyometrik Veri İşlenmesi Hakkında İlke Kararı". Karar 02.06.2026 tarihli ve 33268 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı; aynı gün Kurum kamuoyu duyurusunu da yayımladı.

Kararın dayandığı dört gerekçe, duyuru metninden alıntılarla:

1. Kanunda açık bir dayanak yok

Kurul, işverenin çalışma sürelerini takip etme yükümlülüğünü kabul ediyor, ama takibin biyometrik yöntemle yapılmasını öngören bir hüküm bulmuyor:

"...takibin biyometrik tanımlama sistemleriyle yapılmasını öngören açık kanuni bir düzenleme bulunmadığından mesai takibinin biyometrik verilerin işlenmesi yoluyla gerçekleştirilmesi hukuka aykırılık teşkil edebilecektir."

2. Açık rıza tek başına yetmiyor

Uygulamada parmak izi çoğunlukla çalışanın açık rızasına dayandırılıyor. Kurul bunu işçi ile işveren arasındaki güç dengesizliği nedeniyle yeterli bulmuyor: rıza vermemenin çalışan açısından olumsuz sonuç doğurabildiği yerde çalışanın gerçek bir seçeneği olduğu söylenemiyor.

3. Ölçülülük ilkesi karşılanmıyor

Yöntemin amaca uygunluğu, alternatiflerin tüketilip tüketilmediği ve müdahalenin boyutu ayrı ayrı değerlendiriliyor. Sonuç:

"...bu kriterleri karşılamayan bir uygulama, ilgili kişinin açık rızası bulunsa dahi hukuka aykırı kabul edilecektir."

4. Daha az müdahaleci yollar var

Kurul, mesai takibinin şu yollarla sağlanması gerektiğini söylüyor:

"...şifreli kart veya PIN tabanlı sistemler, geleneksel imza ve kâğıt bazlı devam çizelgeleri, RFID/NFC kimlik kartları ya da denetçi gözetiminde elle giriş gibi alternatif yollar ile sağlanması gerektiğine..."

Yaptırım cümlesi:

"...belirtilen hususlara uygun hareket edilmediğinin tespiti halinde ilgili veri sorumluları hakkında Kanun’un 18’inci maddesi hükümleri gereği işlem tesis edileceği..."

Kimleri ilgilendiriyor?

Duyuru metni "kurum ve kuruluşların" çalışan devam takibi için biyometrik sistemlere yöneldiğini belirtiyor; yani karar tek bir sektörle sınırlı değil. Şunlardan biri sizdeyse etkileniyorsunuz:

  • Parmak izi, yüz tanıma, iris ya da retina okuyan bir PDKS terminali
  • Parmak izi okuyuculu bir kapı veya turnike, çıkışı puantaja da yazılıyorsa
  • Çalışanlardan parmak izi için "açık rıza" formu aldığınız bir süreç
  • Biyometrik şablonların terminalde, bilgisayarda, bulutta ya da yedekte durduğu bir yapı

Duyuru ve kararın giriş bölümü mesai takibini konu alıyor. Aynı cihazı yalnızca kapı güvenliği için kullanıyorsanız bu ayrı bir işleme amacıdır; duyuru onu ele almıyor. Bunu hukuk danışmanınızla ayrıca değerlendirin.

Hangi yöntemler kullanılabilir?

Kurul’un alternatif olarak saydıkları:

  • Şifreli kart veya PIN tabanlı sistemler
  • Geleneksel imza ve kâğıt bazlı devam çizelgeleri
  • RFID/NFC kimlik kartları
  • Denetçi gözetiminde elle giriş

Karekod ve telefonla okutma bu listede adıyla geçmiyor. Biyometrik veri işlemeyen, daha az müdahaleci bir yöntem olarak kullanılıyor; ama listede olmaması nedeniyle hukuki değerlendirmeyi kurumunuz yapmalı. Telefonla konum doğrulaması kullanıyorsanız konum da kişisel veridir ve aydınlatma metninizde yer almalıdır.

Her yöntemin zayıf yanı farklı. Kart devredilebilir, PIN paylaşılabilir; parmak izinin çözdüğü sorun da buydu. Bu yüzden yöntemi seçerken kimin adına kimin okuttuğunu nasıl denetleyeceğinize bakın: kartta okutma kaydının saat ve cihaz bilgisi, karekodda kısa ömürlü ve tek kullanımlık kod, telefonda cihaz eşleme gibi.

İK için geçiş kontrol listesi

Aşağıdaki sıra bir öneridir; sizin kurumunuzdaki sorumlulukları ve ayrıntıları hukuk danışmanınız belirler.

  1. Envanter çıkarın. Kaç terminal var, hangi yazılıma bağlı, kaç çalışanın hangi verisi (şablon, görüntü, fotoğraf) tutuluyor, veri terminalde mi bilgisayarda mı bulutta mı yedekte mi duruyor, kimler erişebiliyor, üçüncü taraflara aktarılıyor mu?
  2. Yeni yöntemi seçin. Kart, karekod, PIN, imza çizelgesi ya da bunların birleşimi. Vardiyalı, sahada çalışan ya da telefonu olmayan personeli ayrı düşünün.
  3. Küçük bir grupla deneyin. Bir departmanı ya da bir vardiyayı yeni yönteme alın, okutma hatalarını ve unutulan kartları görün.
  4. Yeni biyometrik kayıt almayı durdurun. Yeni işe başlayanlar için parmak izi kaydı açmayın.
  5. Aydınlatma metnini güncelleyin. KVKK 10. madde uyarınca veri sorumlusunun kimliği, verinin hangi amaçla işlendiği, kimlere aktarıldığı, toplama yöntemi ve hukuki sebep, 11. maddedeki haklar çalışana bildirilir. Parmak izi için alınmış rıza metinlerini kaldırın ve yeni yöntemi tarif eden metne geçin. KVKK’nın aydınlatma yükümlülüğü sayfası içeriği sayıyor.
  6. Çalışanlara yazılı duyuru yapın. Geçiş tarihi, yeni yöntem, kartın nasıl teslim edileceği, kart kaybında ne yapılacağı, bilgi ve itiraz talebinin kime iletileceği.
  7. Terminali ve yazılımı değiştirin. Parmak izi terminalini kapatın, yerine kart okuyucu, tablet ya da telefon tabanlı okutma kurun. Eski cihazı satmadan, iade etmeden ya da hurdaya vermeden önce hafızasındaki verinin silindiğinden emin olun.
  8. Mevcut biyometrik verileri silin ya da yok edin. KVKK’ya göre işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalktığında verileri silmek, yok etmek veya anonim hale getirmek veri sorumlusunun yükümlülüğüdür ve bunun için ilgili kişinin başvurusu gerekmez (Kurum açıklaması). Şablonlar yalnız terminalde değil, PDKS yazılımında, sunucuda ve yedeklerde de olabilir; hepsini kapsayın. Giriş çıkış saatlerini değil, biyometrik şablonları ve doğrulama görüntülerini silin; puantaj kayıtlarının saklama süresi ayrı konudur.
  9. Yaptığınızı belgeleyin. Hangi tarihte, kim tarafından, hangi ortamdan, hangi yöntemle silindi; kişisel veri saklama ve imha politikanıza işleyin.
  10. Takvimi kısa tutun. Örnek: 1. hafta envanter ve yöntem kararı, 2. hafta pilot, 3. hafta geçiş ve duyuru, 4. hafta silme ve belgeleme. Kamuoyu duyurusunda bir geçiş süresi yer almıyor; bu yüzden beklemek yerine takvim çıkarın.

PBS ile geçiş

PBS, Ankara Yazılım’ın personel giriş çıkış ve puantaj ürünü. Okutma yöntemleri kiosk karekodu, kişisel karekod ve RFID/NFC kart; hiçbirinde parmak izi, yüz ya da başka bir biyometrik veri toplanmaz ve saklanmaz. Personel listesini Excel’le yükler, girişe bir tablet koyar ve kartlı ya da telefonla okutmaya başlarsınız. Ücretsiz bir başlangıç paketi vardır; güncel fiyatlar ürün sayfasında.

Ürün sayfasında yöntemleri, ekran görüntülerini ve parmak izi terminaliyle karşılaştırmayı bulabilirsiniz: PBS Personel Bilgi Sistemi. Kurumunuza özel bir gösterim isterseniz demo isteyin.

Etiketler: KVKK, PDKS, Biyometrik Veri, Parmak İzi, Mesai Takibi

Sık sorulanlar

Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 29.04.2026 tarihli ve 2026/921 sayılı ilke kararına göre mesai takibi için biyometrik veri (parmak izi, yüz tanıma, iris, retina) işlemek hukuka aykırıdır. Bu bir kanun değişikliği değil Kurul kararıdır; uyulmadığı tespit edilirse veri sorumluları hakkında KVKK 18. madde kapsamında işlem yapılacağı duyurulmuştur.

Kurul’a göre değil. İşçi ile işveren arasındaki güç dengesizliği nedeniyle açık rıza tek başına yeterli sayılmıyor ve ölçülülük kriterini karşılamayan bir uygulama, ilgili kişinin açık rızası bulunsa dahi hukuka aykırı kabul ediliyor.

Kamuoyu duyurusu biyometrik tanımlama sistemlerini “parmak izi, yüz tanıma, iris ve retina taraması gibi” diye sayıyor. Karar mesai takibinde biyometrik veri işlenmesini konu aldığı için bu sistemlerin hepsi aynı değerlendirmeye girer. Kendi cihazınız için hukuk danışmanınıza sorun.

Karar mesai takibi amacını konu alıyor; kapı güvenliği ayrı bir işleme amacıdır ve duyuru onu ele almıyor. Aynı cihazın çıkışı puantaja da yazılıyorsa mesai takibi kapsamındadır. Kendi durumunuz için hukuk danışmanınıza başvurun.

Kurul alternatif olarak şifreli kart veya PIN tabanlı sistemleri, geleneksel imza ve kâğıt bazlı devam çizelgelerini, RFID/NFC kimlik kartlarını ve denetçi gözetiminde elle girişi sayıyor. Karekod ve telefonla okutma listede adıyla geçmiyor; biyometrik veri işlemeyen yöntemler olarak kullanılıyor, hukuki değerlendirme kurumunuza ait.

KVKK’ya göre işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalktığında kişisel verileri silmek, yok etmek veya anonim hale getirmek veri sorumlusunun yükümlülüğüdür ve ilgili kişinin başvurusu gerekmez. Mesai takibi için biyometrik veri işlemeyi bıraktığınızda şablonları terminalden, yazılımdan ve yedeklerden silmeniz gerekir. Süreci hukuk danışmanınızla doğrulayın.

Kamuoyu duyurusunun metninde bir geçiş süresi yer almıyor. Karar 02.06.2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı. Takvim konusunda hukuk danışmanınıza başvurun; biz kısa bir geçiş planı yapmanızı öneriyoruz.

Parmak izi olmadan giriş çıkış takibi

PBS karekod, kart ve telefonla çalışır; biyometrik veri toplamaz. Ücretsiz başlangıç paketiyle deneyin ya da kurumunuz için demo isteyin.